เรื่องราว
ตั้งแต่วันที่ลงมือเคลือบ
จนถึงสามปีให้หลัง
ความสัมพันธ์ระหว่างที่อยู่อาศัยหรืออาคาร กับผู้ที่ถือครองมัน
เติบโตขึ้นอย่างไร
เรื่องราวที่ 1
บ้านหลังหนึ่งในโชนัน
ผ่านไปแปดปีนับจากสร้างบ้านในที่ที่มองเห็นทะเลลมทะเล ไอเสียจากถนนเลียบชายฝั่ง และสายฝนคราบดำเป็นทางใต้ชายคา และฝ้าขาวที่ติดค้างบนหน้าต่างทุกปีต้องล้างที่ใดที่หนึ่ง และทุกไม่กี่ปีต้องทาสีใหม่ทั้งที่ตั้งใจสร้างบ้านให้สวยงาม แต่การรักษาสภาพนั้นไว้กลับค่อย ๆ กลายเป็นภาระ
วันที่เคลือบ
ไม่เคยมีใครถามมาก่อนเลย
“เหตุใดท่านจึงอยากรักษาบ้านหลังนี้ไว้”
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
พูดตามตรง ตัวเลขไม่ได้ทำให้ผมรู้สึกอะไรผมเคยเคลือบมาครั้งหนึ่ง แล้วสามปีก็กลับไปเหมือนเดิมสิ่งที่ทำให้ใจขยับ คือตอนที่ถูกถามแบบนี้ไม่เคยมีใครถามมาก่อนเลย
ขณะที่ตอบไป ก็ได้ตระหนักขึ้นมาช่วงเวลาที่แสงยามเช้าส่องลงบนกระเบื้องทางเข้าบ้านมุมที่นั่งดื่มกาแฟริมหน้าต่างว่าที่นี่คือสถานที่แบบนั้นนั่นเองขณะมองดูการทำงาน มีทั้งความกังวลเล็กน้อยและความคาดหวังเล็ก ๆ
เราผู้ลงมือเคลือบ
เราไม่ได้มาเพื่อขายของเรามาเพื่อจัดทำบันทึกฉบับแรกของบ้านหลังนี้ให้เจ้าของเลือกสามจุดที่อยากรักษาไว้ให้สวยงามเป็นพิเศษต่อจากนี้ส่วนที่เราดูคือรางน้ำฝนและขอบหลังคาต้องมีทั้งสองรายการ
ถ่ายภาพจากมุมเดิมและระยะเดิม แล้วบันทึกเกณฑ์ไว้เพียงหนึ่งบรรทัดในแต่ละจุดเราเอ่ยคำว่า 15 ปี ออกไปมันไม่ใช่สโลแกนอีกต่อไปแต่กลายเป็นคำมั่นต่อผนังผืนนี้ และต่อคนที่อยู่ตรงหน้า
หนึ่งปีให้หลัง
บ้านไม่ได้ส่งเสียงบอกอะไรเลย
นำมาเทียบกับภาพถ่ายเมื่อปีที่แล้วผนังยังเหมือนเมื่อหนึ่งปีก่อน
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
ผมเกือบลืมนัดหมายการมาเยี่ยมไปแล้วครึ่งหนึ่งเพราะปีนี้บ้านไม่ได้ส่งเสียงบอกอะไรเลยไม่มีคราบดำเป็นทางเกิดขึ้นการทำความสะอาดเปลี่ยนจากงานประจำฤดูกาล เหลือเพียงเช็ดหน้าต่างสักครั้ง
ยืนที่จุดเดิม และเทียบดูจากมุมเดิมผนังยังเหมือนเมื่อหนึ่งปีก่อนการที่มัน “เหมือนเดิม” นี่แหละ คือสิ่งที่เหนือความคาดหมายที่สุดปีนี้ผมเพิ่มจุดบันทึกเข้าไปอีกหนึ่งจุดด้วยตัวเองมุมระเบียงที่หลานมักมาเล่น
เราผู้ลงมือเคลือบ
อย่างแรกคือรู้สึกโล่งใจการเคลือบอยู่ได้จริงอย่างที่บอกไว้สิ่งที่พิสูจน์เรื่องนั้นไม่ใช่คำพูดของเรา แต่เป็นภาพถ่าย
การมาเยี่ยมใช้เวลาสั้น ๆ30 นาทีที่เพียงแค่ดู ไม่ใช่การลงมือทำงานเราพบจุดที่น่าสนใจขนาดเท่าเส้นผมตรงรอยต่อของรางน้ำฝนไม่ใช่เรื่องเร่งด่วนเราจึงบันทึกลงในสมุดบันทึกประวัติ และแจ้งว่าจะมาดูอีกครั้งในปีหน้า
สามปีให้หลัง
กลายเป็นสามเล่ม
ผนังเดียวกัน แสงเดียวกัน สามปีที่ไม่คลาดเคลื่อน
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
สมุดบันทึกประวัติเพิ่มเป็นสามเล่มอ่านแล้วเหมือนเป็นหลักฐานว่าผมได้รักษาคำมั่นที่ให้ไว้กับบ้านหลังนี้มาตลอดตอนที่เพื่อนบ้านถามขึ้นมา ผมไม่ได้พูดถึงเรื่องการเคลือบแต่เอาสมุดบันทึกประวัติให้ดู
วิธีคิดของผมเปลี่ยนจาก “ค่าบำรุงรักษา” ไปเป็น “สินทรัพย์”หากวันหนึ่งต้องปล่อยมือไป บันทึกชุดนี้ก็ส่งต่อให้ผู้ซื้อรายถัดไปได้ไม่ใช่ในฐานะ “บ้านที่สวย” แต่เป็น “บ้านที่ถูกดูแลอย่างใส่ใจแม้ในส่วนที่มองไม่เห็น”
เราผู้ลงมือเคลือบ
บ้านหลังแรกนั้น กลายมาเป็นหลักฐานของเราในวันนี้เมื่อถูกถามว่า “อยู่ได้ถึง 15 ปีจริงหรือ” เราไม่โต้แย้งแต่เอาภาพถ่ายจุดเดิมตลอดสามปีให้ดูในหน้าแรกนั้น มีถ้อยคำของเจ้าของบ้านเอง
เราเพิ่งเข้าใจในที่สุดว่าสมุดบันทึกประวัติมีไว้เพื่ออะไรไม่ใช่เพื่อให้เราพิสูจน์งานของตัวเอง แต่เพื่อให้เจ้าของพูดได้ว่า “ผมดูแลมันมาอย่างดี”
เรื่องราวที่ 2
อาคารหลังหนึ่งหน้าสถานี
อาคารห้าชั้น เดินจากสถานีไม่ไกลชั้น 1 เป็นร้านค้าติดถนน ชั้นบนเป็นสำนักงานเป็นสินทรัพย์ที่สืบทอดมาตั้งแต่รุ่นพ่อ ปัจจุบันดูแลอยู่คนเดียว
วันที่เคลือบ
ไม่เคยพูดออกมา
การที่อาคาร “ดูอ่อนล้า” นั้น บั่นทอนใจ
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
นี่คือการตัดสินใจเชิงการลงทุนผมเอาค่าใช้จ่ายในการตั้งนั่งร้านเพื่อล้าง มาเทียบกับค่าใช้จ่ายเพื่อให้อยู่ได้นานการคำนวณเอนไปทางหลัง เพราะบันทึกการดูแลรักษาจะเหลือไว้เป็นเอกสารการบริหารสินทรัพย์
ยังมีอีกเรื่องที่ผมไม่ได้พูดออกมาคราบดำเป็นทางบนผนังด้านทิศเหนือ และป้ายที่สีซีดจางผมเห็นคนที่มาดูพื้นที่ทำสีหน้าหม่นลงเมื่อยืนอยู่หน้าอาคารอยู่หลายครั้งเพียงแต่เรื่องนั้นผมไม่นับเป็นเหตุผลในการตัดสินใจทางธุรกิจ
เราผู้ลงมือเคลือบ
เราไม่ได้มารับงานล้างทำความสะอาดคำถามต่างจากตอนที่เป็นบ้านพักอาศัย“ท่านอยากให้คนแบบใดเข้ามาที่อาคารหลังนี้” “อยากให้ผู้เช่ารู้สึกอย่างไรในวินาทีที่ก้าวเข้ามา”
สิ่งที่เจ้าของยกขึ้นมาคือด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นด้านแรกที่มองเห็นจากสถานีสิ่งที่เราหยิบยกคือด้านทิศเหนือที่เกิดตะไคร่และคราบเป็นทางได้ง่าย และขอบพาราเพตที่น้ำฝนไหลวนจุดที่อยู่ในสายตาผู้คน และจุดที่เป็นต้นตอของการเสื่อมสภาพเราจะกำหนดให้เป็นจุดถ่ายประจำทั้งสองจุด
หนึ่งปีให้หลัง
ไม่มีการติดต่อเข้ามา
พื้นที่ที่เคยว่าง มีผู้เช่าเข้ามาแล้ว
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
ไม่มีการติดต่อจากผู้เช่าว่า “เริ่มสกปรกแล้ว”เจ้าหน้าที่นายหน้าบอกว่าทางเข้าอาคารดูเปลี่ยนไปจนจำแทบไม่ได้มีผู้เช่ารายใหม่ตกลงเข้ามา และยกเหตุผลข้อหนึ่งว่า “อาคารสะอาดและให้ความรู้สึกดี”
เส้นต่าง ๆ เริ่มเชื่อมโยงถึงกันความสะอาดของรูปลักษณ์ภายนอก ก็คือเรื่องของอัตราการเช่าและค่าเช่านั่นเองผมลบบรรทัดงบประมาณนั่งร้านสำหรับการล้างที่ควรจะตั้งไว้ในปีนี้ออกไป
เราผู้ลงมือเคลือบ
ผมถือภาพถ่ายของปีที่แล้ว ไปยืนที่จุดเดิมแล้วเทียบดูด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ยังเหมือนเมื่อหนึ่งปีก่อนมีจุดที่น่าสนใจอยู่หนึ่งแห่งตรงซีลรอบหน้าต่างไม่เร่งด่วนเราจึงบันทึกลงในสมุดบันทึกประวัติ และแจ้งว่าจะมาดูอีกครั้งในปีหน้า
นับจากปีนี้ ผมเริ่มใส่บันทึกเรื่องการเช่าเรียงไว้ในสมุดบันทึกประวัติด้วยบันทึกการดูแลรักษา ค่อย ๆ กลายเป็นบันทึกของสินทรัพย์ไปในตัว
สามปีให้หลัง
เมื่อเรียงต่อกันแล้ว แทบไม่ต่างกันเลย
และนั่นกลายเป็นเอกสารที่แสดงต่อธนาคารและผู้ซื้อได้
ในเวลานั้น เกิดอะไรขึ้นบ้าง
เจ้าของ
บันทึกสะสมมาครบสามปีแล้วเมื่อถึงคราวรีไฟแนนซ์ หรือเมื่อคิดจะขายในอนาคต บันทึกการดูแลรักษาชุดนี้จะเป็นหลักฐานว่าไม่เพียง “เคยถือครอง” แต่ยัง “ดูแลรักษามาโดยตลอด”
สภาพที่มองจากถนนแล้วสื่อได้ว่า “ได้รับการดูแล” กำลังทำหน้าที่หาผู้เช่าให้อย่างเงียบ ๆประหยัดการตั้งนั่งร้านเพื่อล้างไปได้ถึงสามครั้งผมเริ่มมองว่านี่ไม่ใช่ค่าซ่อมแซม แต่เป็นส่วนหนึ่งของการบริหารสินทรัพย์
เราผู้ลงมือเคลือบ
เมื่อถูกถามว่า “ผลจะคงอยู่ต่อไปหรือไม่” เราไม่โต้แย้งแต่เอาภาพถ่ายจุดเดิมตลอดสามปีให้ดูในหน้าแรกนั้น มีเจตนาที่เจ้าของได้บอกเล่าไว้ตั้งแต่แรก
เราเข้าใจว่าสำหรับอาคารพาณิชย์ สมุดบันทึกประวัติเป็นเครื่องมือบริหารสินทรัพย์มากกว่าจะเป็นเครื่องมือทางความรู้สึกถึงอย่างนั้น เราก็ยังวางเจตนาของเจ้าของไว้ในหน้าแรกเพราะการดูแลรักษาทั้งหมดนั้น หมุนอยู่เพื่อสิ่งนั้น